Εκείνο το "ματωμένο" καλοκαίρι στην Κύπρο

ΑΠΟ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ "ΒΕΡΟΙΑ"

Σ.Σ. Υπάρχουν στιγμές στην ιστορία ενός τόπου που δεν μετριούνται μόνο με ημερομηνίες και γεγονότα, αλλά με πρόσωπα. Με ανθρώπους που, όταν τους κάλεσε η πατρίδα, στάθηκαν στο ύψος του καθήκοντος, αφήνοντας ανεξίτηλο το αποτύπωμά τους στη συλλογική μνήμη.

Το πικρό καλοκαίρι του 1974, όταν η Κύπρος βρέθηκε στη δίνη της τουρκικής εισβολής, τρία παλληκάρια από τα Τρίκαλα Ημαθίας –ο Βασίλης, ο Γιώργος και ο Κώστας– υπηρετούσαν τη στρατιωτική τους θητεία στην ΕΛΔΥΚ. Χωρίς να το έχουν επιλέξει, βρέθηκαν στην πρώτη γραμμή των πιο σκληρών μαχών, γράφοντας με τη γενναιότητα, την αυταπάρνηση και την πίστη τους μια ξεχωριστή σελίδα της νεότερης ιστορίας του Ελληνισμού.

Το παρόν αφιέρωμα του συγχωριανού τους, συνταξιούχου εκπαιδευτικού Νίκου Σαλτουρίδη, με αίσθημα ευθύνης απέναντι στην ιστορία του τόπου του και βαθιά εκτίμηση προς τους τρεις ΕΛΔΥΚάριους, καταγράφει τις μνήμες εκείνων των δραματικών ημερών. Πρόκειται για μια πράξη ιστορικής μνήμης και ηθικού χρέους, ώστε οι νεότερες γενιές να γνωρίσουν τη συμβολή των τριών παιδιών των Τρικάλων Ημαθίας στον αγώνα της Κύπρου.

Παρά τη θυσία, τη γενναιότητα και την προσφορά τους, οι τρεις αυτοί αγωνιστές δεν έτυχαν μέχρι σήμερα της τιμής και της δημόσιας αναγνώρισης που τους αρμόζει. Η Πολιτεία, αλλά και οι τοπικές αρχές της Ημαθίας, οφείλουν να αναγνωρίσουν έμπρακτα την προσφορά τους και να μεριμνήσουν ώστε η μνήμη τους να τιμηθεί όπως αξίζει. Η ιστορία δεν διατηρείται μόνο στα βιβλία· διατηρείται και μέσα από τις πράξεις μιας κοινωνίας που γνωρίζει να αναγνωρίζει και να ευγνωμονεί τους ανθρώπους της.

Το αφιέρωμα αυτό αποτελεί έναν ελάχιστο φόρο τιμής, αλλά και μια διακριτική υπενθύμιση ότι η ιστορική μνήμη δεν πρέπει να αφήνεται στη λήθη. Είναι ευθύνη όλων μας, και ιδιαίτερα της Πολιτείας και της τοπικής αυτοδιοίκησης, να αποδώσουν, έστω και σήμερα, την οφειλόμενη τιμή στα τρία παλληκάρια των Τρικάλων Ημαθίας που πολέμησαν στην πρώτη γραμμή της ΕΛΔΥΚ το καλοκαίρι του 1974.

Γιατί οι άνθρωποι χάνονται μόνο όταν τους λησμονούμε. Και η μνήμη, όταν συνοδεύεται από αλήθεια, σεβασμό και ευγνωμοσύνη, γίνεται το πολυτιμότερο μνημείο.

ΤΟ ΑΦΙΕΡΩΜΑ

«20 Ιουλίου 1974

Υπάρχουν ημερομηνίες που δεν περνούν ποτέ στο παρελθόν. Επιστρέφουν κάθε χρόνο, φέρνοντας μαζί τους μνήμες, πρόσωπα και ονόματα που η λήθη δεν κατάφερε να αγγίξει.

Καθώς οι μέρες του Ιουλίου και του Αυγούστου ξυπνούν ξανά το πικρό καλοκαίρι του 1974, το μυαλό και η καρδιά επιστρέφουν στους ανθρώπους που βρέθηκαν στη φωτιά του πολέμου. Για το χωριό μας, η κυπριακή τραγωδία δεν είναι απλώς μια σελίδα της Ιστορίας. Έχει ονόματα, πρόσωπα και δεσμούς αίματος. Είναι οι δικοί μας άνθρωποι.

Είναι τα τρία παλληκάρια του χωριού μας που υπηρετούσαν τη στρατιωτική τους θητεία στην Κύπρο, στην ηρωική ΕΛΔΥΚ και βρέθηκαν στην πρώτη γραμμή εκείνο το "ματωμένο" καλοκαίρι.

Τους γνώριζα. Λίγο νεότερος εγώ, με συνέδεαν μαζί τους δεσμοί γειτονιάς και φιλίας. Στο μακρινό παρελθόν είχα την τιμή να κάνω κάποιες κουβέντες με τον Βασίλη και μέχρι πρόσφατα πολλές συζητήσεις με τον Γιώργο, για τη θητεία τους στην ΕΛΔΥΚ και για τις μέρες του πολέμου. Οι καθηλωτικές και συγκλονιστικές αφηγήσεις τους, οι ιστορίες που μου εμπιστεύτηκαν για την κόλαση που έζησαν εκεί, έχουν χαραχτεί βαθιά μέσα μου.

Από τότε, η κυπριακή τραγωδία δεν ήταν μόνο ένα ιστορικό γεγονός. Ήταν μια ανοιχτή πληγή της Πατρίδας, συνδεδεμένη με ανθρώπους που γνωρίζω, με οικογένειες που έζησαν την αγωνία και τον πόνο.

Ο Βασίλης και ο Γιώργος:

Δύο συγχωριανοί μας, δυο παιδιά μόλις 21 ετών, που ρίχτηκαν στη δίνη του πολέμου, πολέμησαν με γενναιότητα και στάθηκαν όρθιοι μέσα στην κόλαση των μαχών. Επέζησαν και επέστρεψαν στον τόπο τους, κουβαλώντας για πάντα τις μνήμες και τις αόρατες πληγές του πολέμου.

Ο Γιώργος βρίσκεται σήμερα ανάμεσά μας και στο πρόσωπό του βλέπουμε έναν πολύτιμο, ζωντανό σύνδεσμο με εκείνο το ηρωικό καλοκαίρι.

Για τον Βασίλη, όμως, η μοίρα στάθηκε άδικη.

Είκοσι ένα χρόνια μετά τον πόλεμο, σε ηλικία μόλις 42 ετών, έφυγε πρόωρα από τη ζωή.

Τον θυμόμαστε ως έναν άνθρωπο που βίωσε τη φρίκη του πολέμου και κουβάλησε αυτή την εμπειρία μέχρι το τέλος της σύντομης ζωής του.

Και τέλος, ο Κώστας:

Ο Κώστας που πολέμησε στη θρυλική μάχη του στρατοπέδου της ΕΛΔΥΚ.

Και δεν γύρισε ποτέ.

Ήταν μόλις 21 ετών.

Με τον Κώστα και την οικογένειά του ήμασταν – και παραμένουμε– πολύ κοντινοί γείτονες. Θυμάμαι σαν να ήταν χθες την τελευταία εβδομαδιαία άδεια που είχε πάρει και είχε έρθει στο χωριό, λίγες μέρες πριν αναχωρήσει για την Κύπρο. Θυμάμαι τις πολλές συζητήσεις που κάναμε τότε, γεμάτοι όνειρα και ελπίδες για το μέλλον.

Και ύστερα ήρθε το σκοτάδι. Από εκείνη τη μαύρη μέρα, 16 Αυγουστου 1974, όταν ολοκληρωνόταν η δεύτερη φάση της κυπριακής τραγωδίας, το όνομά του γράφτηκε στον μακρύ, μαρτυρικό κατάλογο των αγνοουμένων.

Και μέχρι σήμερα η απουσία του εξακολουθεί να πληγώνει. Κανείς δεν έμαθε ποτέ τι απέγινε. Για την οικογένειά του ο χρόνος σταμάτησε εκείνον τον Αύγουστο του 1974.

Και αυτά τα πενήντα δύο χρόνια αναμονής δεν είναι απλώς πολλά. Είναι αφόρητα, αβάσταχτα.

Ο Βασίλης, ο Γιώργος και ο Κώστας δεν ζήτησαν ποτέ δάφνες ούτε τιμές. Έκαναν απλώς το χρέος τους, όταν η Ιστορία τούς κάλεσε.

Έστω και με καθυστέρηση πολλών δεκαετιών, πιστεύω πως δεν είναι μακριά η μέρα που ο τόπος μας, τα Τρίκαλα, με αίσθημα ευθύνης και ιερής υποχρέωσης, θα διοργανώσει μια Εκδήλωση Μνήμης και Τιμής.

Μια εκδήλωση που θα αποδώσει τις πρέπουσες τιμές στα τρία παλληκάρια μας που πολέμησαν στην Κύπρο, αλλά ταυτόχρονα –έστω και μετά από τόσα χρόνια– θα αγκαλιάσει και θα αποδώσει την οφειλόμενη τιμή σε όλους εκείνους τους συγχωριανούς μας που στάθηκαν στην πρώτη γραμμή και σε άλλες μεγάλες πολεμικές δοκιμασίες της πατρίδας μας, από το Έπος του 1940 και μετά.

Γιατί η Ιστορία του χωριού μας γράφτηκε και με το δικό τους αίμα και με τη δική τους γενναιότητα.

Μα η Τιμή δεν κατοικεί μόνο στα μνημεία και στις επίσημες τελετές. Κατοικεί στην μνήμη και στην ευγνωμοσύνη μας. Στη συγκίνηση με την οποία προφέρουμε τα ονόματά τους. Ας μην αφήσουμε ποτέ τη λήθη να νικήσει.

Αυτό το αφιέρωμα είναι το δικό μου, ταπεινό "ευχαριστώ".

Στον Βασίλη. Στον Γιώργο. Στον Κώστα.

Όσο υπάρχουν άνθρωποι που θυμούνται και μιλούν γι' αυτούς, εκείνο το καλοκαίρι δεν θα ανήκει μόνο στην Ιστορία.

Θα παραμένει ζωντανό στη συλλογική μας μνήμη.

Αιώνια η ευγνωμοσύνη σε όλους όσοι πολέμησαν στην Κύπρο το καλοκαίρι του 1974.

Τιμή και Δόξα.

Ιδιαίτερα στα τρία παλληκάρια του χωριού μας.

Στον Βασίλειο Κασνακίδη του Μόσχου

Στον Γεώργιο Δοδούδη του Μόσχου

Στον Κωνσταντίνο Σούρλα του Γεωργίου

Δεν ξεχνάμε

*Οι φωτογραφίες είναι από το βιβλίο "Οι άγνωστοι στρατιώτες της ΕΛΔΥΚ 1974".

Συγγραφέας ο Αθανάσιος Γρ. Χρυσάφης που υπηρετούσε στην Κύπρο, στην ΕΛΔΥΚ, το καλοκαίρι του 1974».

 ΑΠΟ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ «ΒΕΡΟΙΑ»